Bir bağlantıyı sakladığında kaynak geri bulunabilir; o bağlantıdan hangi cümleyi çıkaracağını ayrıca kaydetmen gerekir. Özellikle iki belgeyi karşılaştıran X gönderilerinde, bir kaynağın söylediği şeyle senin çıkardığın sonuç kolayca birbirine karışır. Aşağıdaki şablon tek bir iddiayı, ona dayanak olan belgeleri ve kendi yorumunu ayrı tutmak için kullanılabilir.
Her kayıt bir iddia taşısın
Varsayımsal olarak iki belediye duyurusunda bir etkinliğin saatini kontrol ettiğini düşün. Kayıt başlığı “Etkinlik paylaşımı” yerine “Atölye cumartesi 14.00'te başlıyor mu?” olsun. Böylece araştırdığın soruyla paylaşım fikri aynı dosyada kalır. Bu örnekteki kurum ve saat gerçek bir etkinlik duyurusu değildir.
| Alan | Yazılacak bilgi |
|---|---|
| İddia ve kapsam | Hangi etkinlik, hangi gün, hangi oturum? |
| Kaynak A | Tam bağlantı, yayımlayan, yayın veya güncelleme tarihi, inceleme zamanı |
| Kaynak B | Aynı bilgiler; A'nın kopyası mı, ayrı duyuru mu? |
| Tam alıntı | Yalnız gereken kısa ifade; kendi cümlemle karışmaz |
| Kendi özetim | Kaynağın anlamı korunarak yazılmış açıklama |
| Görüşüm | Kaynağın söylemediği kişisel yorum |
| Durum | Uyumlu, çelişkili, güncellik bekliyor veya hazır |
İki sitenin aynı duyuruyu kopyalaması, iki bağımsız doğrulama değildir. Kayıtta bu ilişkiyi belirt. Sayfa açılmıyorsa başlık veya arama özetiyle tam metin okumuş gibi işaretleme; taslağa hangi bilginin eksik olduğunu yaz.
Alıntı, özet ve görüş için farklı alan kullan
Kaynak A “Atölye 14.00'te başlayacak” derken Kaynak B kapıların 13.30'da açılacağını söylüyorsa iki saat birbiriyle çelişmeyebilir. Birini başlangıç, diğerini giriş saati olarak kaydet. “Etkinlik erken başlıyor” cümlesi ise senin yorumun olabilir; duyuruda yazıyormuş gibi aktarılmamalı.
Tam alıntıyı tırnak içinde, kendi özetini ayrı satırda tut. Başkasının cümlesini birkaç kelime değiştirerek özgün görüş diye saklama. Görüş alanına örneğin “Giriş saatiyle oturum saatini aynı kartta göstermek katılanların plan yapmasını kolaylaştırabilir” yazılabilir. Bu, açıklayıcı bir öneridir; duyurunun yaptığı ölçümlü bir sonuç iddiası değildir.
Çelişki çözülmeden taslağı hazır sayma
İki belge aynı oturuma farklı başlangıç saati veriyorsa daha yeni olanı otomatik olarak doğru kabul etmek yerine, güncellemenin aynı etkinlikle ilgili olup olmadığını kontrol et. Kayda “Saat teyidi bekleniyor” yaz; kamuya kesin saat veren bir gönderiyi sıraya ekleme. Kaynak güncellendiğinde önce eski notun tarihini koru, sonra yeni durum satırı aç.
Bu şablon bir ortak belgede tutulabilir. Google Dokümanlar yorumları, tereddütlü cümleyi işaretlemek için; Obsidian'ın Markdown başlık ve bağlantıları, her iddiayı ayrı kayıt olarak düzenlemek için kullanılabilir. Bunlar X'e otomatik yayın yapan bir sistem olduğu anlamına gelmez. Araç değişse de alanların görevi aynı kalır.
Paylaşım hazırlanmadan önce son kontrolü iddia cümlesi üzerinde yap: Kaynak gerçekten bunu mu söylüyor, koşulu silinmiş mi, tarih hala geçerli mi? Kaydın sonuna “hazır” yazabilmek için her alana daha fazla bilgi doldurman gerekmez; okuyucuya vereceğin tek cümlenin dayanağı ve sınırı açık olmalıdır.